03.1Mentaal
Cognitie
Mentale mist
Moeite met focussen en besluiten nemen.
- U vergeet eenvoudige afspraken
- Lezen of luisteren kost enorme inspanning
- Kleine keuzes voelen als een onoverkomelijke berg
Voelt u zich overspannen? Slapen werd liggen. Vrij werd niet vrij.
Werken werd doorgaan. Rust werd wachten. Het rustsysteem dat ’s nachts uw zenuwstelsel hoort af te remmen — in de psychosomatische fysiotherapie de parasympathische rem — doet het niet meer vanzelf. Dat valt te hertrainen, fysiek.
Door Jaap Leemeijer, psychosomatisch fysiotherapeut · BIG 09925473804 · bijgewerkt mei 2026
Conform NHG-standaard Overspanning en Burn-out · >11.520 behandelingen · ’s-Hertogenbosch · online in heel Nederland
Eerste stap
De eerste stap: Uw huisarts
Een burn-out diagnose wordt in Nederland altijd gesteld door de huisarts.
Voordat een hersteltraject start, sluit de huisarts eerst andere lichamelijke oorzaken uit: schildklierproblemen, een vitaminetekort, bloedarmoede. Zo schrijft de NHG-standaard Overspanning en Burn-out het voor.
Heeft u al contact gehad met uw arts? Zo niet, begin daar — en bij een vermoeden van depressie of angststoornis is een eerstelijnspsycholoog of de GGZ vaak passender dan een traject bij ons.
Onderscheid
Overspanning of burn-out?
Het belangrijkste verschil is de mate van uitputting en de reactie op rust.
02.1Onderscheid
Weken
Overspanning
U voelt zich gestrest en overbelast, maar u heeft nog reserves. Een periode van rust en het aanpassen van uw dagindeling is vaak voldoende om weer volledig te herstellen.
- Slaapt nog redelijk
- Kan nog genieten van hobby's
- Herstelt in het weekend
02.2Onderscheid
Maanden
Burn-out
Rust landt niet meer. U slaapt, maar wordt niet uitgeruster wakker. Vakantie kost meer dan ze oplevert. In de psychosomatische fysiotherapie noemen we dit een overbelaste parasympathische rem — het herstelmechanisme dat opnieuw moet worden aangezet.
- Wordt moe wakker
- Geen energie voor leuke dingen
- Rust geeft geen herstelgevoel
Signalen
Hoe herkent u de signalen?
Een burn-out kondigt zich vaak geleidelijk aan. Herkent u deze ervaringen?
03.2Emotioneel
Affect
Emotionele leegte
Een gevoel van afstandelijkheid of prikkelbaarheid.
- Snel geïrriteerd door geluiden of vragen
- Een gevoel van 'niet meer kunnen voelen' (afvlakking)
- Cynisme over werk of sociale verplichtingen
03.3Lichamelijk
Somatisch
Lichamelijke spanning
Het lichaam staat vaker in vecht-of-vlucht dan in herstel.
- Spanning in nek, schouders of kaken die niet meer wegtrekt
- Hartkloppingen of een beklemmend gevoel op de borst
- Wakker liggen ’s nachts of vroeg ontwaken voor de wekker
Herkent u dit? U hoeft dit niet alleen te dragen. Of u nu start met zelfhulp via onze oefeningen of kiest voor intensieve begeleiding, de eerste stap is erkenning.
Benadering
Waarom psychosomatische fysiotherapie?
Omdat een burn-out fysiek is.
De brug tussen rust en actie
Veel mensen horen: "Neem gewoon rust." Maar in deze fase landt rust niet vanzelf. U ligt in bed terwijl uw hoofd blijft malen en uw schouders niet zakken.
In de psychosomatische fysiotherapie werken we via het lichaam aan het zenuwstelsel: ademhaling, lichaamsbewustzijn, gedoseerde belasting. Zodra de basisspanning daalt, krijgt rust weer ruimte om herstellend te zijn. Daarna kan belastbaarheid — uw vermogen om dagelijkse belasting te dragen — opnieuw opgebouwd worden.
- Wetenschappelijk: Conform NHG-standaard Overspanning en Burn-out en het KNGF-beroepsprofiel Psychosomatische Fysiotherapie
- Klinisch: >11.520 behandelingen ervaring
- Vergoeding: Aanvullende verzekering (zonder verwijzing via DTF)
Plan een vrijblijvend intakegesprek (opent in nieuw tabblad)
30 minuten, zonder verplichting. Als het niet past, denk ik mee over wat wel.
Herstel begint niet bij grote stappen. Het begint bij één avond waarop uw schouders zakken voordat het hoofdkussen ze raakt — en daarna nog één.
Voor wie wil beginnen zonder afspraak: er staan 27 burn-out oefeningen klaar die op de vier herstelassen ingrijpen. Wilt u eerst plaatsen waar u staat, lees dan de vier fasen van burn-out volgens de NHG of bekijk hoe het herstelpad er klinisch uitziet. Voor wie als ondernemer met burn-outklachten vastloopt, of zich afvraagt wanneer professionele hulp zoeken verstandig is, leest daar verder.
Vragen
Veelgestelde vragen
Klinische antwoorden op vragen over het herstelproces.
Hoe lang duurt het herstel van een burn-out?
Herstel is een individueel proces en verloopt niet in een rechte lijn. Waar overspanning vaak in enkele weken kan verbeteren, vraagt een burn-out meestal om een traject van maanden. Het gaat om het herstellen van de biologische reserves en het aanleren van nieuwe patronen.
Kan ik alleen met oefeningen van een burn-out herstellen?
Dat hangt af van waar u staat. In de eerste fasen kunnen oefeningen alleen voldoende zijn om de spiraal te keren. In de klinische fase blijven dezelfde oefeningen waardevol, maar lukt herstel zelden zonder iemand die met u meedenkt over tempo en terugval.
Wat is het verschil tussen een burn-out en een depressie?
Een burn-out gaat primair over energie en stress; een depressie over stemming en eigenwaarde. Hoewel ze samen kunnen voorkomen, is de aanpak verschillend. Een burn-out is een reactie op externe belasting, terwijl een depressie vaker een diepere emotionele somberheid kenmerkt.
Wanneer ga ik met burn-outklachten naar de huisarts?
Plan een afspraak zodra klachten van uitputting, slaapproblemen of cognitieve mist langer dan twee weken aanhouden. De NHG-standaard Overspanning en Burn-out hanteert de huisarts als poortwachter: hij sluit somatische oorzaken uit, beoordeelt het functioneren en bepaalt of er sprake is van overspanning of klinische burn-out. Wachten verlengt het herstelpad.
Hoe weet ik of mijn klachten stress, overspanning of burn-out zijn?
Het onderscheid zit in twee dingen: hoe lang de klachten al staan, en hoe uw lichaam op rust reageert. Stress verdwijnt na een vrije avond. Overspanning trekt vaak binnen weken bij als de belasting daalt. Bij burn-out staan de klachten al zes maanden of langer, en heeft een vakantie geen merkbaar effect meer. Uw huisarts kan dit voor u plaatsen op basis van de NHG-standaard.
Kan ik blijven werken tijdens een burn-outtraject?
Dat hangt af van de fase van uitputting en de aard van het werk. Bij overspanning kan gedeeltelijke inzet, met aanpassing van taken en uren, juist structuur bieden. Bij klinische burn-out is een tijdelijke ziekmelding meestal noodzakelijk om het zenuwstelsel te laten herstellen. Uw huisarts en bedrijfsarts beoordelen dit per situatie.
Helpt mindfulness bij een burn-out?
Mindfulness kan helpen, maar is op zichzelf geen behandeling bij klinische burn-out. In de uitputtingsfase werken stille meditaties soms juist averechts: stilzitten met aandacht voor het lichaam kan onrust geven in plaats van rust. Ademoefeningen en aanraking die het lichaam doen zakken sluiten dan beter aan. Zodra de basis kalmer wordt, krijgt mindfulness meestal een plek in het traject.
Wat kost een traject psychosomatische fysiotherapie?
Psychosomatische fysiotherapie wordt vergoed vanuit uw aanvullende verzekering en valt buiten het eigen risico; via DTF kunt u direct komen, zonder verwijzing van de huisarts. Het exacte aantal zittingen en de dekking variëren per polis — meestal 6 tot 50 zittingen per jaar. Vraag uw zorgverzekeraar naar de fysiotherapie-dekking in uw aanvullende pakket en informeer bij de praktijk naar het tarief en de geschatte duur van het traject.